Schenking op gemeenschappelijke rekening gestort: moet dat worden vergoed?

Advacaten_Wybenga_Alexandra-Barendsen.jpg

“Ah, wat fijn paps en mams, dat jullie mij wat geld willen geven. Ja prima, stort maar op de gezamenlijke rekening, komt goed.” Maar komt het ook goed? De ontvanger van de schenking, we noemen haar Betty, is getrouwd met Bob als zij de schenking krijgt.

Het huwelijk met Bob loopt op de klippen – redenen onbekend en voor dit verhaal ook niet interessant. Wel interessant is de vraag: kan Betty het geld dat zij van haar ouders heeft gekregen opeisen bij de scheiding?[1]

De verdeling van de spullen
Betty en Bob hebben niet alleen een gemeenschappelijke rekening, maar ook nog andere spullen, zoals een auto, een huis en nog wat leuke inboedel. Dat zijn allemaal gemeenschappelijke spullen, want Betty en Bob zijn in gemeenschap van goederen gehuwd. Dat betekent dat de spullen tussen Betty en Bob moeten worden verdeeld (althans, de waarde daarvan), waarbij ze allebei recht hebben op de helft. Maar geldt dat ook voor de € 10.000 die Betty van haar ouders heeft gekregen? Haar ouders hebben haar dit geld namelijk geschonken ‘onder uitsluiting’,  wat zoveel betekent als dat zij hebben bepaald dat het geld exclusief voor Betty is, en dus niet voor Bob. Betty vindt dan ook dat van de gemeenschappelijke rekening eerst
€ 10.000 moet worden overgemaakt naar haar privérekening. Daarna kan de rest bij helfte worden verdeeld. Bob ziet dat anders. Dat geld van de schenking is de voorbije jaren al opgegaan aan kosten voor het huis en vakanties en wat niet meer. Betty heeft volgens hem dus pech en geen recht om eerst € 10.000 te krijgen van de gemeenschappelijke rekening. Wie heeft het recht aan zijn zijde?

Uitgangspunt: Betty heeft recht op vergoeding van haar schenking
Als je in gemeenschap van goederen bent gehuwd betekent dat niet dat alles wat je hebt ook gemeenschappelijk is. Je kan ook privévermogen hebben. De schenking die Betty van haar ouders heeft gehad, is onderdeel van haar privévermogen. Het lastige is dat de schenking is gestort op de gemeenschappelijke rekening. Die rekening, en het geld dat daarop staat, is gemeenschappelijk vermogen van Betty en Bob. Doordat de schenking is overgeboekt op deze gemeenschappelijke rekening, is hiermee privégeld van Betty vermengd met gemeenschappelijk vermogen van haar en Bob, waardoor dit gemeenschappelijk geld is geworden. Het wettelijke uitgangspunt is dat Betty in privé recht heeft op een vergoeding van de gemeenschap, wat niet meer betekent dan dat uit het gemeenschappelijke geld nog € 10.000 moet worden vergoed aan Betty.

Maakt het uit waaraan het geld is besteed?
Volgens Bob heeft Betty dit recht niet, omdat het geld is besteed aan kosten van de huishouding, vakanties en andere consumptieve uitgaven. Maakt dit uit? Waar het geld aan is besteed is wel relevant, maar vooral ter beantwoording van de volgende vraag: is het geld gebruikt om schulden te voldoen die zij als echtgenoten moesten voldoen (gemeenschappelijke schulden) of om privéschulden van Betty te voldoen (waar Bob dus niet aan hoeft mee te betalen)? Als het geld is gebruikt om gemeenschappelijke schulden te betalen, dan verandert er niks aan de hoogte van het bedrag dat Betty nog krijgt van de gemeenschap. Is het geld gebruikt om privéschulden van Betty te voldoen, dan verandert er wel iets. Privéschulden komen namelijk voor haar rekening, zodat haar vergoedingsrecht afneemt als zij die schulden niet met haar eigen geld heeft betaald, maar met geld van de gemeenschap.

Wettelijk vermoeden gemeenschapsschulden
Dan nog een stukje bewijsrecht. Uit de wet volgt een vermoeden dat schulden die tijdens het huwelijk met gemeenschappelijk geld zijn betaald, gemeenschappelijke schulden zijn. Betty heeft de wet dus aan haar zijde: uitgaven die zijn gedaan van de gemeenschappelijke bankrekening worden vermoed te zijn gebruikt om gemeenschapsschulden te betalen, zodat haar vergoedingsrecht intact blijft. Als Bob meent dat het geld is gebruikt om privéschulden van Betty te voldoen, dan is Bob degene die dit zal moeten bewijzen.

Moraal van het verhaal
Een schenking onder uitsluiting is niet zomaar ‘ook van de ander’ als het op de gemeenschappelijke rekening wordt gestort. Dat laat onverlet dat het overzichtelijker kan zijn om een schenking onder uitsluiting ook te laten storten op een privérekening. Dat kan discussie achteraf voorkomen.

[1] Geïnspireerd op een waargebeurd verhaal; Hoge Raad 5 april 2019, ECLI:HR:2019:504.