Per 1 juli 2025 zijn twee belangrijke nieuwe wetten voor de zeevaart in werking getreden. Het gaat om de ‘Rijkswet nationaliteit zeeschepen’ en de ‘Wet bemanning zeeschepen’.
- Rijkswet nationaliteit zeeschepen
Na een zeer lang wetgevingstraject is uiteindelijk de Rijkswet houdende regels omtrent de verkrijging en het verlies van de nationaliteit van zeeschepen – in het kort aangeduid als Rijkswet nationaliteit zeeschepen – in werking getreden. Deze rijkswet geldt voor het hele Koninkrijk der Nederlanden. Voor Nederland betekent dit dat deze wet in de plaats komt van de Zeebrievenwet uit 1927.
In het kort:
- De bedoeling van deze rijkswet is om verouderde en versnipperde regelgeving op het gebied van de nationaliteit van zeeschepen te vervangen door een overzichtelijk en gemoderniseerd stelsel. Daarmee wordt beoogd de regeldruk te beperken.
- Daarnaast bestond de wens om bestuursrechtelijke handhaving mogelijk te maken. Daarom voorziet deze rijkswet in de bevoegdheid als sanctie de nationaliteit van een zeeschip in te trekken.
- Bovendien is het stelsel van teboekstelling (registratie van het eigendom) en nationaliteitsverlening (het voeren van een vlag) herzien. Tussen teboekstelling en nationaliteitsverlening is een ‘knip’ gemaakt. Als gevolg van de inwerkingtreding van de rijkswet bestaat naast het scheepsregister voor teboekstelling, gehouden door het Kadaster, ook een Nederlands vlagregister, gehouden door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
- Er is een wettelijke grondslag voor het fenomeen ‘bareboat-out’ geregeld. Hierdoor kan een in Nederland teboekgesteld schip tijdelijk onder een buitenlandse vlag varen. Dit was een wens vanuit het bedrijfsleven om eenvoudiger internationaal te kunnen opereren. De grondslag en voorwaarden voor ‘bareboat-out’ zijn opgenomen in deze rijkswet en de daaronder ressorterende regelgeving.
- Wet bemanning zeeschepen
Ook ten aanzien van de wettelijke voorschriften voor bemanning van Nederlands gevlagde schepen heeft een omvangrijke herzieningsoperatie plaatsgevonden. De Wet houdende regels over het bemannen van zeeschepen – in het kort aangeduid als Wet bemanning zeeschepen – is eveneens per 1 juli 2025 in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet zeevarenden.
Omdat in de loop der jaren vele wijzigingen hebben plaatsgevonden als gevolg van EU-regelgeving en internationale verdragen, was de Wet zeevarenden onoverzichtelijk geworden. Daarom is deze wet vervangen door de Wet bemanning zeeschepen. Deze nieuwe wet is gemoderniseerd en bevat een overzichtelijkere weergave van de regelgeving over:
- de verantwoordelijkheden, verplichtingen en bevoegdheden van de scheepsbeheerder en de kapitein;
- het veilig bemannen van zeeschepen;
- het bemanningsplan en het bemanningscertificaat;
- de vaarbevoegdheden, kennis- en ervaringseisen, de monstering en de medische keuring van zeevarenden;
- de werk- en leefomstandigheden aan boord;
- tuchtrechtspraak; en
- handhaving.
Specifieke bemanningsvoorschriften zijn verder uitgewerkt in het onderliggende Besluit bemanning zeeschepen en de Regeling bemanning zeeschepen. De specifieke beroepseisen worden per functie ingevuld in de regeling en zijn eenvoudiger af te lezen vanuit in die regeling opgenomen tabellen. Met de Wet bemanning zeeschepen is ook beoogd meer ruimte te geven aan innovatie en modernisering van het maritieme onderwijs.
Tot besluit
Veel regels zijn inhoudelijk ongewijzigd gebleven en zijn uitsluitend op een andere plek opgenomen. Toch zijn er ook, soms op detailniveau, kleine wijzigingen die wel gevolgen kunnen hebben, zoals een wijziging in een specifiek bemanningsvoorschrift. De komende tijd is het dus opletten geblazen voor wat betreft wat geldt en waar het staat.
