De werkgever is verantwoordelijk voor tijdige betaling van het juiste loon. Dat klinkt simpel, maar kan ook wel eens misgaan. Dat kan bijvoorbeeld komen door financiële problemen, betaling van het verkeerde (cao-)loon of omdat de werkgever gewoon een boef is. Uitzendkrachten en andere werknemers die werken in een keten van opdrachtgevers genieten in dit soort gevallen bijzondere bescherming. Als loon onbetaald blijft, gaan de inlener en andere opdrachtgevers in de keten meestal niet vrijuit.
Ketenaansprakelijkheid
Al sinds 2015 geldt een regeling voor ketenaansprakelijkheid (artikel 7:616a BW). Deze regeling ziet op de situatie dat een werknemer voor een werkgever werkt in opdracht van een ander bedrijf (bijvoorbeeld in het kader van uitzending of detachering) en door de werkgever niet tijdig of juist wordt betaald. In dat geval is de opdrachtgever, naast de werkgever, hoofdelijk aansprakelijk voor betaling van het loon van de werknemer. Dit betekent dat zowel de werkgever als de opdrachtgever aansprakelijk is voor betaling van het gehele bedrag aan achterstallig loon, voor zover dat niet is betaald door de ander.
Bij wie kan de werknemer aankloppen?
In een uitzendsituatie is de opdrachtgever vaak de inlener. Het komt echter geregeld voor dat er meerdere opdrachtgevers zijn.
Als sprake is van meerdere opdrachtgevers voor meerdere opdrachten, is elk van de opdrachtgevers naast de werkgever hoofdelijk aansprakelijk voor het deel van het achterstallige loon dat ziet op de werkzaamheden van de werknemer voor de betreffende opdrachtgever.
Als er een keten van meerdere opdrachtgevers is voor dezelfde opdracht, kan de werknemer eerst naar de werkgever en de opdrachtgever van de werkgever. Als die niet thuisgeven, dan kan de werknemer daarna steeds naar de eerstvolgende schakel in de keten van opdrachtgevers. Werknemers kunnen dan ook de hoofdopdrachtgever vast melden dat een vordering op basis van ketenaansprakelijkheid wordt ingesteld tegen een opdrachtgever in de keten.
Een opdrachtnemer die wordt aangesproken tot loonbetaling kan dit bedrag na betaling verhalen op de werkgever. Dit noemen we ‘regres’ nemen. Als het gaat om een hogere schakel in de keten die wordt aangesproken, kan deze naast de werkgever ook regres nemen op lagere schakels in de keten. In de praktijk kan het voor een opdrachtgever lastig zijn om dit geld terug te halen, zeker als het uitzendbureau bijvoorbeeld financiële problemen heeft.
Om welk loon gaat het?
Als de werknemer niet wordt betaald, is de opdrachtgever aansprakelijk voor ‘al hetgeen de werkgever aan de werknemer verschuldigd is ter zake van de bedongen arbeid’. Het gaat hier dan om het gebruikelijke loon, maar bijvoorbeeld ook om bonussen of een aandelenregeling. Hoewel het ruim klinkt, omvat dit loonbegrip niet alles. Zo is de opdrachtgever bijvoorbeeld niet aansprakelijk voor pensioenpremies (het werkgeversdeel), premies voor een WGA-hiaat verzekering of de transitievergoeding.
Uitzondering
Een opdrachtgever heeft niet altijd in de hand dat een bedrijf waarmee hij werkt diens werknemers tijdig en juist betaalt. Daarom is een opdrachtnemer niet aansprakelijk als hem, gelet op de omstandigheden van het geval, niet kan worden verweten dat het loon niet is betaald. Een beroep op dit verweer slaagt niet zomaar. Van een opdrachtgever wordt namelijk verwacht dat hij zowel vooraf als achteraf maatregelen neemt om te zorgen dat de werkgever het loon betaalt.
Bij maatregelen vooraf gaat het er vooral om dat de opdrachtgever zorgt dat hij met een fatsoenlijke partij in zee gaat. Hierbij kan in een uitzendsituatie bijvoorbeeld worden gedacht aan:
-
- het alleen werken met een gecertificeerd uitzendbureau;
- het opnemen van bepalingen in het contract die waarborgen dat het uitzendbureau zich houdt aan wet- en regelgeving en dat dit gecontroleerd kan worden;
- het opnemen van een procedure in het contract over de handelswijze bij eventuele misstanden; en
- het betalen van een fee aan de uitzendonderneming die voldoende is om het loon aan de uitzendkrachten te dekken.
Bij maatregelen achteraf gaat het erom dat de opdrachtgever zich duidelijk inspant om te zorgen dat de werknemers alsnog betaald worden. Hierbij kan worden gedacht aan:
-
- het controleren of het loon van de uitzendkrachten wordt betaald;
- het aanspreken van de werkgever en bemiddelend optreden als er signalen zijn dat er niet wordt betaald.
Hoeveel precies van een opdrachtgever wordt verwacht is afhankelijk van een aantal factoren, waaronder de omvang van het bedrijf en de omvang van de opdracht. Zo wordt van grotere opdrachtgevers bijvoorbeeld meer verwacht dan kleinere opdrachtgevers. De bottom line is wel dat een opdrachtgever niet zomaar onder de verplichting tot loonbetaling van een uitzendkracht uitkomt.
Internationale aspecten
In een internationale situatie kan de regeling voor ketenaansprakelijkheid ook van toepassing zijn. Als in het buitenland wordt gewerkt geldt de regeling als Nederlands recht van toepassing is. Als Nederlands recht niet van toepassing is op de arbeidsovereenkomst, geldt de regeling alsnog als het werk in Nederland wordt verricht.
Conclusie
Uitzendkrachten en andere werknemers die in een keten werken, genieten extra bescherming als hun loon niet wordt betaald. Als u inlener of een andere schakel in een keten bent, is het belangrijk daarop alert te zijn en adequate maatregelen te nemen om onderbetaling te voorkomen en verhelpen. Doet u dit niet, dan kan de uitzendkracht wellicht ook bij u aankloppen. En dan is het maar de vraag of u dat geld ooit nog terugziet.
